{"id":14700,"date":"2020-03-04T10:33:21","date_gmt":"2020-03-04T06:33:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.hakimiyyet.com\/?p=14700"},"modified":"2020-03-04T10:33:21","modified_gmt":"2020-03-04T06:33:21","slug":"bu-adaya-ged%c9%99nl%c9%99r-sag-qayitmir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/?p=14700","title":{"rendered":"Bu adaya ged\u0259nl\u0259r sa\u011f qay\u0131tm\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Hind okean\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Andaman adalar\u0131ndan biri olan \u015eimali Sentinel adas\u0131n\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 ibtidai \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 ya\u015fayan Sentinelese q\u0259bil\u0259si v\u0259h\u015fi oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bu adaya yax\u0131nla\u015fmaq olmur.<\/p>\n<p>Day.Az Qaynarinfo-ya istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, Andaman v\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndak\u0131 Nikobar adalar\u0131 Hindistan torpa\u011f\u0131 say\u0131l\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n yerlil\u0259rl\u0259 birg\u0259 bu adada hindlil\u0259r d\u0259 ya\u015fay\u0131r. Lakin bel\u0259 bir s\u0259yah\u0259ti \u015eimali Sentinel adas\u0131na ed\u0259 bilm\u0259zsiniz. Bel\u0259 ki, bu adan\u0131n yerli q\u0259bil\u0259l\u0259ri dig\u0259rl\u0259rind\u0259n \u00e7ox f\u0259rql\u0259nir.<\/p>\n<p>Ada dig\u0259r sahill\u0259rd\u0259n uzaq olsa da Amazonun d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan q\u0259bil\u0259l\u0259r kimi \u0259l\u00e7atmaz deyil. Lakin buran\u0131n \u0259halisi ke\u00e7\u0259n \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n b\u0259ri xarici d\u00fcnya il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ri r\u0259dd edib. Y\u00fcz ill\u0259rdir bilin\u0259n q\u0259bil\u0259 olmas\u0131na baxmayaraq sentinellil\u0259r onlarla \u0259laq\u0259 yaratmaq ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 oxla h\u00fccum ed\u0259r\u0259k, uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 xaricl\u0259 \u0259laq\u0259 yaratmaq ist\u0259m\u0259dikl\u0259rini bu \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n<p>1880-ci ild\u0259 ingilis t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Moris Vidal Portmann\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda bir qrup ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 q\u0259bil\u0259 \u00fczvl\u0259rind\u0259n 6-s\u0131n\u0131 qa\u00e7\u0131r\u0131b. Bunlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6l\u00fcb, lakin qalanlar\u0131 h\u0259diyy\u0259l\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 adaya geri g\u0259tirilib. Portman onlar \u00fcz\u0259rind\u0259 antropoloji ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131b.<\/p>\n<p>1981-ci ild\u0259 is\u0259 Praymrouz adl\u0131 Panamaya aid y\u00fck g\u0259misi adan\u0131n sahill\u0259rin\u0259 ili\u015fib. Sentinellil\u0259r g\u0259mid\u0259ki silahs\u0131z ekipaj \u00fczvl\u0259rin\u0259 oxla h\u00fccum \u00e7\u0259kibl\u0259r. Praymrozun qal\u0131qlar\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 adada qalmaqdad\u0131r. Qonaqp\u0259rv\u0259r olmad\u0131qlar\u0131ndan q\u0259bil\u0259 \u00fczvl\u0259rinin fotolar\u0131 bu vaxta q\u0259d\u0259r yaln\u0131z uzaqdan v\u0259 ya havadan \u00e7\u0259kilib. Onlar\u0131n \u0259sas m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259ti ov\u00e7uluq v\u0259 y\u0131\u011f\u0131c\u0131l\u0131qd\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, 1991-ci ild\u0259 hindistanl\u0131 antropoloq Madhumala \u00c7attopadyay adaya bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 s\u0259f\u0259r ed\u0259r\u0259k yerli xalqla \u0259laq\u0259 yaratma\u011f\u0131 bacar\u0131b. Lakin daha sonra Hindistan h\u00f6kum\u0259ti ada sakinl\u0259rini k\u0259nar x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n qorumaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259dqiqat s\u0259f\u0259rl\u0259rini dayand\u0131r\u0131b. Bu ziyar\u0259tl\u0259rd\u0259n sonra adal\u0131lar qonaqp\u0259rv\u0259r davran\u0131\u015flar\u0131ndan yen\u0259 uzaqla\u015fblar. H\u0259tta 2004-c\u00fc ild\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki sunamil\u0259ri ara\u015fd\u0131ran helikopterl\u0259r\u0259 bel\u0259 oxlarla h\u00fccum edibl\u0259r. Maraql\u0131s\u0131 budur ki, sentinellil\u0259r sunamini olaca\u011f\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilib v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259n uzaqla\u015fmaq \u00fc\u00e7\u00fcn adan\u0131n y\u00fcks\u0259k yerl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131blar. Bundan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 ada sakinl\u0259ri daha da ir\u0259li ged\u0259r\u0259k, 2006-c\u0131 ild\u0259 adaya \u00e7ox yax\u0131nla\u015fan bal\u0131q\u00e7\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n<p>Sentinellil\u0259rin son cinay\u0259ti is\u0259 2018-ci il\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bel\u0259 ki, 27 ya\u015fl\u0131 amerikal\u0131 turist Con Allen \u00c7ou \u0259vv\u0259lc\u0259 Andaman v\u0259 Nikobar adalar\u0131n\u0131 g\u0259zib, daha sonra bal\u0131q\u00e7\u0131lardan onu \u015eimali Sentinel adas\u0131na aparmalar\u0131n\u0131 ist\u0259yib. Adaya yax\u0131nla\u015fanda bal\u0131q\u00e7\u0131lardan ayr\u0131laraq t\u0259kba\u015f\u0131na sahil\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b. Lakin q\u0259bil\u0259 \u00fczvl\u0259ri d\u0259 t\u0259l\u0259 quraraq onu g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 amerikal\u0131 turist yax\u0131nla\u015fan kimi onu oxla \u00f6ld\u00fcr\u00fcr\u00fcl\u0259r. Sahild\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri g\u00f6r\u0259n bal\u0131q\u00e7\u0131 is\u0259 qorxaraq uzaqla\u015f\u0131r. Bir g\u00fcn sonra qay\u0131danda is\u0259 \u00c7aunun c\u0259s\u0259dini sahild\u0259 tap\u0131rlar. Ya\u015fay\u0131\u015f sah\u0259l\u0259rin\u0259 daxil olan turisti \u00f6ld\u00fcr\u0259n sentinellil\u0259r daha sonra boynuna ip ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, saatlarla qumda s\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f v\u0259 daha sonra belin\u0259 q\u0259d\u0259r quma basd\u0131raraq i\u015fg\u0259nc\u0259 vermi\u015fdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn h\u0259m yerlil\u0259rin, h\u0259m d\u0259 xaricil\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn adaya giri\u015f\u0259 icaz\u0259 verilmir. B\u00f6lg\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131sa elmi ara\u015fd\u0131rma apar\u0131lm\u0131r v\u0259 Sentinel q\u0259bil\u0259si xarici d\u00fcnyadan t\u0259crid halda ya\u015fay\u0131r.<img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/img.day.az\/2020\/03\/04\/1583217845_yaklasani-olduruyorlar-iste-dunyanin-en-izole-717310_8492_14_b.jpg\" width=\"393\" height=\"295\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/img.day.az\/2020\/03\/04\/1583217832_yaklasani-olduruyorlar-iste-dunyanin-en-izole-717310_5081_8_b.jpg\" width=\"395\" height=\"263\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"\" src=\"https:\/\/img.day.az\/2020\/03\/04\/1583217832_yaklasani-olduruyorlar-iste-dunyanin-en-izole-717310_5081_8_b.jpg\" width=\"397\" height=\"264\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hind okean\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Andaman adalar\u0131ndan biri olan \u015eimali Sentinel adas\u0131n\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 ibtidai \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 ya\u015fayan Sentinelese q\u0259bil\u0259si v\u0259h\u015fi oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14700"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14700"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14700\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14703,"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14700\/revisions\/14703"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14700"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14700"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimiyyet.info.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14700"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}